Nhân sâm thường được nhắc đến với hàng loạt công dụng từ bồi bổ cơ thể, tăng cường sức đề kháng cho đến giảm mệt mỏi. Tuy nhiên, thay vì tin vào lời truyền miệng, hãy cùng tìm hiểu hiệu quả thực tế qua Homsam – thuốc nhân sâm được bộ y tế cấp phép.

1. Nhân sâm – vị thuốc đại bổ được ca ngợi từ ngàn xưa

Trong y học cổ truyền, nhân sâm được xếp vào hàng “thượng phẩm”. Sâm có vị ngọt hơi đắng, tính ôn, đi vào Tỳ, Phế, Tâm.

• Công dụng nổi bật nhất của nhân sâm là đại bổ nguyên khí. Người suy nhược, mới ốm dậy hay mất sức sau lao động nặng nhọc thường dùng sâm để hồi phục nhanh.
• Nhân sâm còn có tác dụng ích khí sinh tân, giúp tăng sinh dịch, giảm khát, cải thiện tình trạng mệt mỏi kéo dài và làm cơ thể thêm khỏe khoắn.
• Một tác dụng khác là an thần, ích trí. Sâm giúp người bệnh bớt hồi hộp, dễ ngủ hơn, tinh thần minh mẫn và tăng cường khả năng tập trung.
• Đồng thời, nhân sâm cũng có khả năng bổ Tỳ và Phế. Điều này giúp cải thiện tiêu hóa, ăn uống ngon miệng hơn và hỗ trợ hô hấp, giảm ho, khó thở.
• Ngoài ra, nhân sâm còn được coi là vị thuốc dưỡng sinh, giúp làm chậm lão hóa, tăng sức bền gân cốt và kéo dài tuổi thọ. Các y thư cổ như Thần Nông Bản Thảo Kinh và Bản Thảo Cương Mục đều ghi nhận sâm là “thần dược” bồi bổ cơ thể.

2. Nhân sâm có thật sự tốt như lời đồn?

Trong hàng trăm năm, nhân sâm vốn được coi là “thần dược” trong y học cổ truyền. Nhưng chỉ vài thập kỷ trở lại đây, những giá trị này mới được khoa học hiện đại chứng minh bằng các nghiên cứu thực nghiệm và lâm sàng.

2.1. Các tác dụng của nhân sâm được Y học hiện đại chứng minh

Thành phần quan trọng nhất của nhân sâm là ginsenosides – một nhóm saponin triterpenoid có cấu trúc đa dạng. Các ginsenosides có khả năng tác động lên nhiều hệ thống trong cơ thể: hệ thần kinh trung ương, hệ miễn dịch, hệ tim mạch và gan. Chính vì vậy, nhân sâm được xem như một dược liệu có tác dụng toàn diện, giúp cơ thể phục hồi nhanh chóng khi bị suy nhược.

Các thử nghiệm trên động vật và người đều chỉ ra rằng nhân sâm có thể tăng cường chuyển hóa năng lượng, cải thiện sự hấp thu và sử dụng oxy ở tế bào. Từ đó giảm tình trạng kiệt sức:

• Nghiên cứu 1

Một nghiên cứu trên Journal of Pharmacological Sciences (2013) cho thấy nhân sâm giúp cải thiện đáng kể mức độ mệt mỏi tinh thần và thể chất ở bệnh nhân mắc hội chứng mệt mỏi mãn tính. Kết quả ghi nhận sau 4 tuần dùng sâm, nhóm được bổ sung 2g nhân sâm mỗi ngày giảm điểm mệt mỏi rõ rệt so với nhóm giả dược. Đồng thời các chỉ số stress oxy hóa trong máu cũng cải thiện [1]. Điều này cho thấy nhân sâm không chỉ tác động đến cảm giác mệt mỏi mà còn ảnh hưởng tích cực đến cơ chế sinh học bên trong cơ thể.

Không chỉ dừng lại ở chống mệt mỏi, nhân sâm còn được nghiên cứu trong tăng cường miễn dịch. 

• Nghiên cứu 2

Một nghiên cứu công bố trên American Journal of Chinese Medicine (2012) cho thấy: Sử dụng nhân sâm giúp người cao tuổi ít mắc nhiễm trùng đường hô hấp hơn và hồi phục thể lực nhanh hơn sau bệnh. Cụ thể nghiên cứu ứng dụng trên 323 người trưởng thành. Những ngườ tham gia nghiên cứu chia làm 2 nhóm:

• • Nhóm 1: uống 2 viên/ngày chứa chiết xuất ginseng
  • Nhóm 2: sử dụng giả dược

Thử nghiệm tiến hành trong 4 tháng. Kết quả cho thấy chiết xuất poly-furanosyl-pyranosyl-saccharides trong sâm giúp giảm rõ rệt số lần cảm lạnh và nguy cơ tái phát [2]

Ngoài ra, nhiều báo cáo khác còn ghi nhận ginsenosides có khả năng bảo vệ tế bào thần kinh, cải thiện trí nhớ, giảm stress. Nhân sâm cũng hỗ trợ điều hòa đường huyết và bảo vệ tim mạch. Những bằng chứng này cho thấy nhân sâm không chỉ là lời đồn dân gian, mà thực sự có cơ sở khoa học để được ứng dụng trong y học hiện đại.

2.2. Những trường hợp không nên dùng nhân sâm

Mặc dù nhân sâm mang lại nhiều lợi ích, nhưng không phải ai cũng có thể sử dụng. Theo các chuyên gia, không nên dùng nhân sâm, trừ khi có chỉ định của bác sĩ với các đối tượng:

• Người bị cao huyết áp
• Người bị tiểu đường
• Phụ nữ có thai
• Người đang bị ung thư vú, ung thư cổ tử cung, ung thư buồng trứng, ung thư tuyến tiền liệt,…

Ngoài ra, nhân sâm có thể tương tác với một số thuốc như:

• Tuốc chống đông máu (warfarin)
• Digoxin
• Thuốc lợi tiểu như bumetanide, furosemide, torsemide
• Thuốc ức chế MAO như Carbex, Eldepryl, Marplan, Nardil và Parnat
• Thuốc điều trị huyết áp cao hoặc các vấn đề về tim như diltiazem, nifedipine, verapamil

Việc tự ý dùng nhân sâm trong khi đang điều trị bằng thuốc tây có thể gây biến chứng nguy hiểm, do đó cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

2.3. Những hạn chế khi dùng nhân sâm sai cách

Một trong những sai lầm thường gặp là lạm dụng nhân sâm với liều cao trong thời gian dài. Điều này không chỉ không làm tăng hiệu quả mà còn gây ra tác dụng phụ như đau đầu, hồi hộp, mất ngủ, tiêu chảy hoặc nổi mẩn. Bên cạnh đó, một số người có cơ địa “hàn lạnh” hoặc hệ tiêu hóa kém có thể bị đầy bụng, khó tiêu khi dùng sâm trực tiếp mà không chế biến đúng cách.

Một hạn chế khác là chất lượng nhân sâm trên thị trường không đồng đều. Nếu người dùng mua phải sâm giả, sâm tẩm hóa chất hoặc sâm chất lượng thấp. Điều này không những không có lợi ích mà còn gây hại cho gan, thận. Vì vậy, lời khuyên quan trọng là chỉ nên dùng nhân sâm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm nghiệm chất lượng và sử dụng đúng liều, đúng đối tượng.

Nhìn chung, nhân sâm mang lại nhiều lợi ích cho cơ thể nhưng tốt nhất vẫn nên dùng dưới dạng thuốc để được kiểm soát về tính an toàn. Bạn đọc cần tư thêm thông tin về sức khỏe có thể liên hệ hotline: 0985857777

Tài liệu tham khảo

[1] https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371%2Fjournal.pone.0061271 

[2] https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16247099/